Brokers zoals Trade Republic en DEGIRO vragen super lage kosten. Sommige transacties zijn zelfs gratis. Maar een broker runnen kost geld, dus hoe verdienen ze dan geld?
Voor veel van hen is het antwoord 'betaling voor orderstroom' (PFOF). Dit is een praktijk die stilletjes invloed heeft gehad op hoe je transacties worden afgehandeld, en die zo controversieel is dat de EU heeft besloten om deze te verbieden.
In dit artikel leggen we uit wat PFOF is, waarom het zo'n heet hangijzer is en wat het aanstaande verbod van de EU voor jou betekent.
Wat is betaling voor orderstroom?
Betaling voor orderstroom, of PFOF, is een manier voor brokers om geld te verdienen.
Als je in de aandelenmarkt investeert, zijn er twee belangrijke spelers bij betrokken:
- Brokers zoals Trade Republic of DEGIRO. Zij regelen de transacties voor je.
- Marktmakers zoals Tradegate. Ze kopen en verkopen constant aandelen om de markt soepel te laten lopen.
Als je een order via je broker plaatst, gaat die niet altijd meteen naar een traditionele beurs. In plaats daarvan kan de broker hem naar een marktmaker sturen. De marktmaker voert dan de transactie voor je uit.
Vaak kiezen brokers de plek die je de beste prijs geeft. Maar bij het PFOF-model betaalt de marktmaker de broker om orders door te sturen. Die betaling heet 'betaling voor orderstroom'.
Waarom zou een marktmaker voor je transactie betalen?
Een market maker verdient geld aan het verschil tussen de bied- en laatprijs. Dat is het kleine verschil tussen de prijs waarvoor ze een aandeel willen kopen en de prijs waarvoor ze het willen verkopen. Ze kopen iets goedkoper en verkopen iets duurder. Dat kleine verschil is hun winst. Maar dit werkt alleen goed als de persoon die met hen handelt niet over betere informatie beschikt.
Marktmakers doen liever zaken met particuliere beleggers zoals jij dan met supergeavanceerde high-frequency tradingbedrijven. Professionele bedrijven zijn sneller en vaak beter geïnformeerd. Daardoor is het lastiger om daar winst mee te maken. Vanuit het oogpunt van de marktmaker zijn particuliere beleggers dus voorspelbaarder.
Een andere manier om erover na te denken is via verzekeringen. Als een verzekeringsmaatschappij alleen gezonde klanten zou kunnen kiezen, zou ze meer geld per klant verdienen. Daardoor zou ze het zich kunnen veroorloven om een verwijzingsvergoeding te betalen aan iedereen die haar die klanten aanbrengt.
PFOF werkt op een vergelijkbare manier. De marktmaker ziet particuliere beleggers als een 'goed risico'. Daarom zijn ze bereid om de broker een verwijzingsvergoeding te betalen om die transacties binnen te halen. Die verwijzingsvergoeding is de betaling voor de orderstroom.
Hoe PFOF investeerders helpt
Deze manier van werken kan zorgen voor lagere commissiekosten voor beleggers. Omdat brokers geld krijgen van marktmakers, vragen ze je misschien geen commissie voor transacties. Dit zie je in de tabel hieronder, die de transactiekosten laat zien voor het kopen van € 1.000 aan IWDA ETF. Trade Republic en DEGIRO, twee brokers die het PFOF-model gebruiken, behoren tot de goedkoopste:
Waarom het ook schadelijk kan zijn voor investeerders
Hoewel het tot lagere kosten kan leiden, is PFOF controversieel. Het creëert belangenverstrengeling voor brokers en kan resulteren in slechtere uitvoeringsprijzen voor beleggers. Immers, de broker zal de transacties routeren naar de market maker die hen de hoogste vergoeding betaalt, in plaats van degene die je de beste prijs biedt (de laagste prijs bij het kopen van een aandeel en de hoogste bij het verkopen).
De Nederlandse toezichthouder AFM onderzocht de prijs van Nederlandse aandelen voor PFOF en niet-PFOF brokers en ontdekte dat PFOF in de meeste gevallen tot slechtere prijzen leidt:
Uit de analyses bleek dat de meeste transacties van particuliere klanten op de twee PFOF-handelsplatforms werden uitgevoerd tegen prijzen die slechter waren dan die van transacties op de referentiehandelsplatforms. Op het niet-PFOF handelsplatform hebben de meeste transacties van particuliere klanten vergelijkbare uitvoeringsprijzen in vergelijking met de referentiehandelsplatformen.
De CNMV, de Spaanse toezichthouder, kwam tot een vergelijkbare conclusie voor Spaanse aandelen:
Hieruit blijkt dat voor de transacties die in de eerste helft van 2021 namens de klanten van PFOF brokervia PFOF TV werden uitgevoerd op Spaanse aandelen, zelden de beste uitvoering werd bereikt (slechts 3,3% van de transacties) en dat in de meeste gevallen (86%) de door de klanten verkregen prijzen slechter waren dan het slechtste alternatief in de groep van vergelijkbare handelsplatformen. De gemiddelde prijsverslechtering wordt geschat op € 1,09 per verhandelde € 1.000.
Er is ook bezorgdheid over transparantie en of beleggers volledig begrijpen hoe hun transacties worden afgehandeld.
Het is vanaf 30 juni 2026 verboden in de EU.
Vanwege de discussie over het betalen voor orderstromen heeft de Europese Unie besloten om dit vanaf 30 juni 2026 te verbieden. Dit betekent dat brokers in de EU geen vergoeding meer mogen krijgen voor het doorsturen van je orders naar bepaalde marktmakers.
Tijdelijke vrijstelling voor Duitsland
Er is één uitzondering. Lidstaten waar het betalen voor orderstromen al was toegestaan, kunnen een tijdelijke vrijstelling geven aan beleggingsondernemingen die onder hun toezicht staan. Maar deze vrijstelling geldt alleen voor klanten die in diezelfde lidstaat wonen, en alleen tot 30 juni 2026.
In de praktijk betekent dit dat Trade Republic tot juni 2026 geld kan blijven verdienen via betalingen voor orderstromen van zijn Duitse klanten. Voor Belgische klanten kan het dat bijvoorbeeld niet doen.
Welke brokers verdienen inkomsten door betaling voor orderstromen?
Van de volgende brokers is bekend dat ze het PFOF-model hebben overgenomen:
- DEGIRO via de Tradegate beurs
- Handelsrepubliek via de Lang und Schwarz beurs
- Scalable Capital via de gettex beurs
eToro past PFOF toe voor zijn Amerikaanse klanten, waar het legaal is. Maar het is onduidelijk of ze dat ook doen voor hun Europese klanten.
Conclusie
Betalen voor orderstromen is een slimme manier voor brokers om je lagere kosten te bieden. Maar zoals uit onderzoek van toezichthouders in Nederland en Spanje blijkt, kunnen die besparingen verborgen kosten met zich meebrengen: slechtere prijzen bij het uitvoeren van je transacties.
Het besluit van de EU om PFOF vanaf juni 2026 te verbieden, gaat invloed hebben op hoe brokers zoals DEGIRO en Trade Republic geld verdienen. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe ze hun prijzen gaan aanpassen.
Voor nu is het belangrijkste dat je snapt waarvoor je betaalt als je investeert. Lage of geen commissies kunnen aantrekkelijk zijn, maar ze geven zelden het volledige plaatje weer. Kijk altijd naar de totale kosten van investeren, inclusief de kwaliteit van de uitvoering van de transactie.