Je hebt waarschijnlijk gehoord dat ETF's geweldig zijn voor het opbouwen van vermogen. Ze zijn eenvoudig, gediversifieerd en perfect voor langetermijnbeleggen.
Maar dan stuit je op ETN's en die lijken dezelfde voordelen te bieden met een iets betere fiscale behandeling in België. Lagere transactiekosten, geen dividendbelasting en ze volgen net zo goed indexen.
Hier zit het addertje onder het gras: ETN's en ETF's werken onder de motorkap heel anders. De ene wordt ondersteund door echte activa die je echt bezit. De andere is slechts een belofte van een bank. En dat verschil kan je alles kosten als je verkeerd kiest.
Wat is een ETF?
Een ETF (kort voor "exchange-traded fund") is een type fonds dat je kunt kopen en verkopen op de aandelenmarkt, net als een aandeel. De meeste ETF's volgen een index, zoals de S&P 500 of MSCI World. Dat betekent dat de ETF alle activa in de index bezit, zoals aandelen van Apple of Amazon, en als je een ETF koopt, bezit je een klein deel van die mix.
Je hebt een broker nodig om ETF’s te kopen, en je kunt ze tijdens de handelsuren verhandelen tegen de prijs die de markt bepaalt. ETF’s zijn populair omdat ze twee grote voordelen combineren: ze zorgen voor spreiding (je geld wordt verdeeld over veel bedrijven) en ze zijn makkelijk te kopen en te verkopen. Er geldt meestal geen hoog minimumbedrag; je kunt vaak al met één aandeel beginnen. En er zijn ETF’s voor vrijwel elke markt of elk thema dat je maar kunt bedenken.
In België ontdekken steeds meer mensen ETF's, vooral degenen die hun beleggingen zelf willen beheren. De Hangmatbelegger, geschreven door Curvo mede-oprichter Yoran, heeft geholpen om het woord te verspreiden.
Kortom, ETF's maken het eenvoudig om te beleggen in een brede markt of sector.
Wat is een ETN?
Een ETN (exchange-traded note) lijkt op het eerste gezicht op een ETF. Je koopt en verkoopt het net als een ETF op de beurs. Maar wat je koopt, is heel anders. Een ETN is een soort schuldbewijs. Het is een belofte van een bank of financiële instelling om je in de toekomst het rendement van een bepaalde index of strategie uit te betalen. Je bent niet daadwerkelijk eigenaar van de activa in die index. In plaats daarvan vertrouw je erop dat de bank zich aan haar woord houdt.
Sommige ETN’s zijn gekoppeld aan zaken waarin je via gewone fondsen moeilijker kunt beleggen, zoals bepaalde grondstoffen of ingewikkelde handelsstrategieën. Ze keren onderweg geen dividend of rente uit. Je verdient (of verliest) pas geld als je de ETN verkoopt of als de looptijd afloopt.
Een voordeel is dat terwijl je een ETN houdt, je meestal geen belasting hoeft te betalen over dividenden, omdat die er niet zijn. Maar er is ook een groot risico. Als de bank die de ETN heeft uitgegeven failliet gaat, kun je alles verliezen, hoe goed de index ook presteerde. Dit is een belangrijk verschil met ETF's, die de aandelen of obligaties in een apart fonds houden.
Verschillen tussen een ETN en een ETF
ETN’s en ETF’s kunnen allebei op de beurs worden gekocht en verkocht, en ze kunnen dezelfde index volgen. Maar wat erin zit, verschilt sterk. Deze verschillen zijn belangrijk. Ze zijn van invloed op het risico dat je neemt, hoeveel belasting je mogelijk moet betalen en hoe de belegging zich gedraagt. Hier volgt een kort overzicht van de belangrijkste verschillen:
Zoals je in de tabel kunt zien, werken ETF’s en ETN’s heel verschillend. Bij een ETF beleg je in echte activa, zoals aandelen of obligaties. Bij een ETN vertrouw je erop dat een bank je uitbetaalt op basis van hoe een index presteert. Laten we eens wat dieper ingaan op enkele belangrijke verschillen, vooral op het gebied van belastingen en risico’s, die erg belangrijk zijn als je vanuit België belegt.
Belastingen voor Belgische beleggers
Belastingen kunnen een flink deel van je rendement opslokken, dus is het handig om te weten hoe ETF’s en ETN’s in België worden behandeld.
Beurstaks (TOB)
Elke keer dat je op de Belgische aandelenmarkt handelt, betaal je een belasting die de TOB heet. Voor ETF’s kan dit tarief 0,12%, 0,35% of zelfs 1,32% bedragen. Het hangt ervan af waar het fonds is gevestigd en of het dividend uitkeert. Zo krijgen Belgische ETF’s die dividend herbeleggen (accumulerende ETF’s) vaak het hoogste tarief: 1,32%. Maar veel buitenlandse ETF's, zelfs accumulerende, worden slechts belast tegen 0,12%. Het is een rommelig geheel, en brokers zijn het er niet altijd over eens.
Bij ETN’s is het eenvoudiger. Ze worden altijd belast tegen een vast tarief van 0,12%, ongeacht de omstandigheden. Dat is hetzelfde tarief als bij de meeste obligatietransacties. In veel gevallen zijn ETN’s dus goedkoper om te verhandelen dan sommige ETF’s.
Dividendbelasting
In België worden dividenden belast tegen 30%. Als je een ETF hebt die dividend uitkeert, gaat 30% van dat bedrag naar de belastingdienst. Daarom geven de meeste Belgische beleggers de voorkeur aan ETF’s waarbij de winst wordt herbelegd.
ETN’s keren tijdens hun looptijd meestal niets uit: geen dividend, geen rente. Dus zolang je een ETN aanhoudt, betaal je geen dividendbelasting. Daardoor zijn ze fiscaal aantrekkelijk, net als ETF’s waarbij de opbrengsten worden herbelegd.
Reynders-taks
Er geldt een belasting van 30% op de winst uit obligaties voor ETF’s met een opbouwregeling als het fonds voor meer dan 10% uit obligaties bestaat. Dit wordt de Reynders-belasting genoemd. Als je bijvoorbeeld een ETF verkoopt die voor de helft uit obligaties bestaat, betaal je 15% belasting over de totale winst. Deze belasting geldt niet voor ETF’s die alleen aandelen bevatten. Daarom kiezen veel Belgen voor aandelen-ETF’s.
Hoe zit het met ETN’s? Als de ETN alleen aandelen of grondstoffen volgt, is er geen Reynders-belasting. Als hij obligaties volgt, zijn de regels minder duidelijk, omdat ETN’s geen gewone fondsen zijn. In sommige gevallen kunnen ze de Reynders-belasting ontlopen, maar dat hangt ervan af, en het komt sowieso zelden voor dat gewone beleggers obligatie-ETN’s aanhouden.
Meerwaardebelasting
Houd er ook rekening mee dat België in 2026 een belasting van 10% op meerwaarde heeft ingevoerd. Dit geldt zowel voor ETF's als voor ETN's.
ETN’s kunnen in België fiscaal voordeliger zijn. Ze zijn vrijgesteld van dividendbelasting en betalen altijd de laagste transactietaks. Bij ETF’s moet je echter het juiste type kiezen (zoals ETF’s met herbelegging van dividend) en betaal je mogelijk toch een hogere transactietaks. Dat gezegd hebbende: baseer je beleggingsstrategie niet volledig op fiscale overwegingen. ETN’s brengen meer risico met zich mee, en dat is ook belangrijk.
Risico's en andere overwegingen
ETN’s lijken op het eerste gezicht misschien aantrekkelijk, vooral vanwege bepaalde belastingvoordelen. Maar ze brengen extra risico’s met zich mee die ETF’s niet hebben.
Kredietrisico: de grote
Dit is het grootste verschil tussen ETF’s en ETN’s. Bij een ETF bezit je via het fonds echte activa, zoals aandelen van bedrijven. Zelfs als de ETF-aanbieder failliet gaat, blijven de beleggingen gescheiden en veilig. Bij een ETN bezit je niets. Het is slechts een belofte van een bank om je uit te betalen op basis van hoe een index presteert. Als die bank failliet gaat, loopt je geld gevaar, zelfs als de index stijgt. Dit is niet alleen theorie: je herinnert je vast nog wel dat toen Lehman Brothers in 2008 failliet ging, hun ETN-houders geld verloren. Als Belgische belegger moet je dus vertrouwen hebben in de uitgever en op de hoogte zijn van hun financiële gezondheid. Grote namen zoals Barclays of UBS geven veel ETN’s uit, maar geen enkele bank is 100% veilig.
Liquiditeitsrisico: moeilijker te kopen en verkopen
Zowel ETF’s als ETN’s stijgen en dalen mee met de markt. Maar ETN’s kunnen lastiger te verhandelen zijn. Veel ervan worden niet vaak verhandeld, wat betekent dat je misschien geen eerlijke prijs krijgt als je snel wilt verkopen. Het prijsverschil tussen kopers en verkopers (de zogenaamde spread) kan groot zijn, vooral in onrustige tijden.
ETF's daarentegen zijn meestal veel gemakkelijker te kopen en te verkopen. De populairste worden voortdurend verhandeld, met kleinere spreads en meer transparantie.
Volgnauwkeurigheid: een klein voordeel voor ETN's
Een van de sterke punten van ETN’s is dat ze de prestaties van de index exact volgen (minus kosten). Dat komt omdat de uitgever het rendement garandeert. ETF’s kunnen soms iets minder presteren vanwege kosten of door de manier waarop ze zijn samengesteld. Maar voor de meeste brede ETF’s, zoals die welke de MSCI World volgen, is dit verschil miniem. En het is de afweging niet waard om daar kredietrisico voor in de plaats te nemen. Als je voor de lange termijn belegt, is een kleine tracking error een stuk veiliger dan het risico lopen dat een bank failliet gaat.
Complexiteit: ETN's zijn lastig te begrijpen
ETF’s zijn makkelijk te begrijpen: ze bestaan uit een mix van beleggingen, en jij bezit daar een deel van. ETN’s zijn ingewikkelder. Het zijn schuldinstrumenten, en ze kunnen speciale regels of zelfs risicovolle kenmerken zoals hefboomwerking bevatten. Sommige kunnen opvraagbaar zijn of regels voor vervroegde aflossing hebben. Daarom zijn ETN's vaak bedoeld voor meer ervaren beleggers. Als je een eenvoudige, langetermijnportefeuille aan het opbouwen bent (wat je waarschijnlijk zou moeten doen), zijn ETF's meestal de betere en veiligere keuze.
ETN’s kunnen in bepaalde gevallen een goede keuze zijn, bijvoorbeeld om in goud, olie of zelfs cryptovaluta te beleggen als er geen geschikte ETF is. Maar je moet de risico’s goed begrijpen voordat je eraan begint.
Onze conclusie
Aan de oppervlakte lijken ETF's en ETN's misschien op elkaar, maar het zijn fundamenteel verschillende beleggingen. ETF's geven je echt eigendom in een gediversifieerde portefeuille van activa, terwijl ETN's in wezen schuldbekentenissen van banken zijn. Voor de meeste Belgische beleggers die vermogen opbouwen op lange termijn, bieden ETF's de betere combinatie van eenvoud, veiligheid en belastingefficiëntie.
De sleutel is het kiezen van het juiste type ETF voor jouw situatie. Zoek naar accumulerende fondsen die dividenden automatisch herbeleggen en controleer de beurstaks voordat je koopt. Ja, ETN's besparen je misschien wat belasting op de korte termijn, maar dat kleine voordeel rechtvaardigt zelden het kredietrisico dat je neemt.
Onthoud dat succesvol beleggen niet draait om het vinden van het perfecte product met de laagste kosten. Het gaat om consistent beleggen op de lange termijn in gediversifieerde activa die je begrijpt. Of je nu kiest voor ETF's of ETN's, de belangrijkste stap is om gewoon te beginnen en geïnvesteerd te blijven tijdens de ups en downs van de markt.